نویسنده: گروه تولید محتوای دنتارو | تاریخ: یکشنبه 5 بهمن 1404 | تعداد بازدید: 7
یکی از بزرگترین ترسهای بیماران هنگام مراجعه به دندانپزشکی، درد ناشی از درمان ریشه یا همان عصبکشی دندان است. این ترس اغلب ناشی از شنیدن تجربیات قدیمی یا داستانهای ترسناک از دیگران است که در آنها درمان بدون بیحسی یا با ابزارهای قدیمی انجام میشده است. واقعیت این است که با پیشرفت تکنولوژی دندانپزشکی مدرن و استفاده از بیحسیهای قوی و تکنیکهای تزریق پیشرفته، عصبکشی دندان دیگر نباید تجربهای دردناک باشد. در واقع، هدف اصلی درمان ریشه، از بین بردن درد و عفونت است، نه ایجاد آن. در این مقاله، ما به بررسی واقعیتهای علمی در مورد میزان درد این درمان، نحوه عملکرد بیحسی و احساساتی که بیمار در طول جلسه خواهد داشت، میپردازیم تا با آگاهی کامل و آرامش خاطر به مطب مراجعه کنید.بسیاری از بیماران نمیدانند که دردی که باعث مراجعه آنها میشود، ناشی از التهاب و فشار روی عصب دندان است و درمان ریشه دقیقاً برای تخلیه این فشار و برداشتن عصب آسیبدیده طراحی شده است. بیحسی دندانپزشکی باعث میشود که ناحیه درمان کاملاً بیحس شود و بیمار هیچ دردی را در طول فرآیند تمیز کردن کانالها حس نکند. ممکن است حس فشار یا لرزش را احساس کنید، اما "درد" در تعریف علمی کلمه، نباید وجود داشته باشد. حفظ سلامت دهان و دندان نیازمند غلبه بر ترس و انجام درمانهای ضروری است. در ادامه، تمام سوالات شما در مورد درد و بیحسی در درمان ریشه پاسخ داده خواهد شد.
پایه و اساس درمانهای دندانپزشکی ترمیمی از جمله عصبکشی دندان، استفاده از بیحسی موضعی (Local Anesthesia) است. بیحسیها داروهایی هستند که با مسدود کردن سیگنالهای عصبی، جلوی انتقال حس درد از دندان به مغز را میگیرند. در دندانپزشکی مدرن، معمولاً از بیحسیهای لیدوکائین یا آرتیکائین که همراه با اپینفرین (ادرنالین) هستند، استفاده میشود. اپینفرین باعث تنگ شدن رگهای خونی در ناحیه تزریق میشود که این امر باعث میشود بیحسی مدت طولانیتری در محل بماند و خونریزی حین عمل کمتر شود. این تکنیک تضمین میکند که دندانپزشک بتواند با آرامش و دقت کار خود را انجام دهد و بیمار دردی حس نکند.نوع بیحسی بسته به موقعیت دندان متفاوت است. برای دندانهای فک بالا، معمولاً بیحسی تزریقی در لثه در کنار ریشه دندان انجام میشود که باعث بیحسی آن دندان و لثههای اطراف میشود. برای دندانهای فک پایین، به دلیل اینکه عصبها در عمق بیشتری هستند و یک عصب تمام دندانهای یک سمت فک را تغذیه میکند، تزریق معمولاً در ناحیه پشت آخرین دندان (بیحسی بلوک) انجام میشود که باعث بیحسی نیمی از فک پایین، لب و زبان میشود. دندانپزشکان متخصص با مهارت بالا، تزریق را به آرامی انجام میدهند تا کمترین درد ممکن در لحظه ورود سوزن احساس شود. همچنین، استفاده از ژلهای بیحسکننده سطحی قبل از تزریق، ناحیه لثه را بیحس میکند تا احساس سوزن به حداقل برسد. این اقدامات تضمین میکنند که سلامت دهان و دندان شما بدون استرس و درد درمان شود.
پس از تزریق بیحسی و گذشت حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه، دندان و بافتهای اطراف آن کاملاً بیحس میشوند. در این مرحله، شروع فرآیند عصبکشی دندان هیچ دردی برای بیمار ندارد. دندانپزشک با استفاده از متههای ریز، سقف حفره دندان را باز میکند تا به کانالهای ریشه دسترسی پیدا کند. شما ممکن است در این لحظه صدای مته و لرزش خفیفی را در فک حس کنید، اما چون عصب مسدود شده است، هیچ دردی نخواهید داشت. سپس دندانپزشک ابزارهای ظریفی (فایلها) را داخل کانالهای ریشه میکند تا بافت عصبی و آلودگیها را خارج کند. حتی در این مرحله که عصب در حال خارج شدن است، به دلیل بیحسی، دردی حس نخواهید کرد.تنها زمانی که ممکن است درد خفیفی احساس شود، لحظهای است که دندانپزشک سوزن را وارد لثه میکند (که با بیحسیکننده سطحی به حداقل میرسد) یا در موارد نادری که عفونت دندان بسیار شدید و حاد است (آبسه حاد). در عفونتهای شدید، محیط اطراف عصب بسیار اسیدی است که میتواند اثر بیحسی را خنثی کند و بیحسی به خوبی عمل نکند. در چنین شرایطی، دندانپزشک ممکن است نیاز باشد دوز بیشتری از بیحسی را تزریق کند یا ابتدا با داروهای ضدالتهابی و آنتیبیوتیک، عفونت را کمی کنترل کند و سپس درمان را انجام دهد. اما در اکثر موارد، عصبکشی دندان یک درمان بدون درد است. بسیاری از بیماران در حین درمان آنقدر آرام میشوند که حتی به خواب میروند. هدف دندانپزشک حفظ سلامت دهان و دندان شما با کمترین استرس و درد است.
یک سوال رایج بیماران این است که "آیا پس از اتمام جلسه و از بین رفتن اثر بیحسی، درد خواهم داشت؟" پاسخ این است که بله، ممکن است درد یا حساسیت داشته باشید، اما این درد با درد قبل از درمان کاملاً متفاوت است. درد قبل از درمان ناشی از التهاب حاد و فشار داخل دندان است که بسیار شدید و ضرباندار است. اما درد بعد از عصبکشی دندان معمولاً ناشی از التهاب بافتهای اطراف ریشه (رباطها و استخوان) است که در طول درمان تحریک شدهاند. این درد معمولاً خفیف تا متوسط است و با مسکنهای معمولی مانند ایبوپروفن یا استامینوفن کنترل میشود.این درد پس از درمان معمولاً ۲ تا ۳ روز طول میکشد و به تدریج کم میشود. اگر درمان ریشه در یک جلسه انجام شده باشد، ممکن است درد کمی بیشتر باشد، اما اگر در دو جلسه (با گذاشتن دارو درون کانال بین جلسات) انجام شود، درد بین جلسات بسیار کم است. همچنین، ممکن است لثه در محل تزریق یا دندان هنگام گاز زدن کمی حساس باشد که طبیعی است. استفاده از کمپرس سرد در گونه در ۲۴ ساعت اول به کاهش تورم و درد کمک میکند. اگر درد پس از درمان شدید باشد و با مسکنهای قوی تسکین نیابد، یا پس از ۳ روز همچنان درد داشته باشید، باید با دندانپزشک تماس بگیرید. این موارد نادر است اما ممکن است نشاندهنده عفونت باقیمانده یا شکستگی دندان باشد. با رعایت دستورالعملهای پس از درمان، سلامت دهان و دندان شما به سرعت بهبود مییابد.
پس از اتمام عصبکشی دندان، بیحسی بلافاصله از بین نمیرود. معمولاً اثر بیحسی بین ۲ تا ۴ ساعت (گاهی بیشتر برای فک پایین) طول میکشد تا به طور کامل از بین برود. در این مدت، لب، زبان و گونه شما بیحس خواهند بود و ممکن است صحبت کردن یا خوردن و آشامیدن برایتان دشوار باشد. مهمترین نکته در این زمان این است که تا زمانی که بیحس هستید، هیچ چیزی نخورید و نجوید. چون دردی حس نمیکنید، ممکن است ناخواسته لب، زبان یا گونه خود را گاز بگیرید و زخمهای دردناکی ایجاد کنید. همچنین، چون نمیتوانید دندانها را روی هم تنظیم کنید، ممکن است دندانهای سالم را با نیروی زیاد به هم بزنید که باعث شکستگی یا ترک خوردن آنها میشود.بسیاری از بیماران نگران هستند که اگر درد داشته باشند چه کنند. نگران نباشید، به محض اینکه اثر بیحسی شروع به کم شدن کند، میتوانید مسکن مصرف کنید. نیازی نیست تا زمان قطعی بیحسی صبر کنید. مصرف مسکن پیش از شروع درد (وقتی بیحسی در حال رفتن است) میتواند به مدیریت بهتر درد کمک کند. همچنین، از گرم کردن ناحیه صورت (مثل گرم کردن با سشوار یا کیسه آب گرم) در روز اول خودداری کنید زیرا باعث افزایش جریان خون و تشدید درد و تورم میشود. رعایت این نکات ساده پس از درمان، نقش مهمی در حفظ سلامت دهان و دندان و راحتی شما در دوران بهبودی دارد. اگر بیحسی بیش از ۶ ساعت باقی ماند، نگران نباشید، این واکنش بدن افراد متفاوت است و به مرور از بین میرود.
ترس از دندانپزشکی (Dental Anxiety) یکی از موانع اصلی برای انجام عصبکشی دندان است، حتی با وجود بیحسی. استرس و اضطراب میتواند باعث افزایش حساسیت بدن به درد شود و حتی اثر بیحسی را کاهش دهد. بسیاری از بیماران با شنیدن صدای مته یا دیدن سرنگ دچار وحشت میشوند. خوشبختانه، دندانپزشکان مدرن راهکارهای زیادی برای مدیریت این ترس دارند. یکی از این روشها، استفاده از گاز خنده (اکسید نیتروژن) است که باعث آرامش و ریلکسیشن بیمار میشود بدون اینکه او کاملاً بیهوش شود. این روش برای بیمارانی که ترس خفیف تا متوسط دارند بسیار موثر است.برای بیمارانی با ترس شدید، ممکن است از داروهای آرامبخش خوراکی (مانند دیازپام) که یک ساعت قبل از جلسه مصرف میشود، استفاده شود. این داروها باعث میشوند بیمار در طول درمان خوابآلود و آرام باشد و اهمیت زیادی به اتفاقات اطراف ندهد. در موارد بسیار نادر و پیچیده، درمان تحت بیهوشی کامل در بیمارستان انجام میشود. همچنین، تکنیکهای آرامسازی مانند موسیقی درمانی، پوشاندن چشمها و صحبت کردن با دندانپزشک در طول درمان میتواند استرس را کاهش دهد. دندانپزشکان متخصص سلامت دهان و دندان میدانند که محیط آرام و صبورانه، نیمی از راه درمان است. اگر شما دچار ترس هستید، حتماً با دندانپزشک خود در میان بگذارید تا بتواند بهترین روش را برای راحتی شما در نظر بگیرد.
در نهایت، باید تاکید کنیم که عصبکشی دندان در دنیای امروز، یک درمان بدون درد و قابل تحمل است. تصورات قدیمی در مورد دردهای وحشتناک دیگر جایگاهی در دندانپزشکی مدرن ندارند. بیحسیهای پیشرفته، تکنیکهای تزریق ملایم و تجهیزات روتاری مدرن، فرآیند درمان را برای بیمار بسیار راحت کردهاند. دردی که قبل از درمان حس میکنید بسیار شدیدتر و ناخوشایندتر از خود درمان است. درمان ریشه فرصتی است تا دندان طبیعی خود را نجات دهید و از دردهای مزمن و عفونتهای خطرناک رها شوید.حفظ سلامت دهان و دندان شما در اولویت دندانپزشک است و او تمام تلاش خود را میکند تا تجربه شما از درمان مثبت باشد. اگر دچار درد دندان هستید، نترسید و مراجعه را به تعویق بیندازید. هرچه زودتر درمان را شروع کنید، درد کمتری خواهید داشت و درمان موفقیتآمیزتر خواهد بود. با شناخت واقعیتهای درمان ریشه و اطمینان به بیحسی، میتوانید با لبخندی آرام روی صندلی بنشینید و دندان خود را درمان کنید. لبخند سالم شما ارزش غلبه بر ترس را دارد.