نویسنده: گروه تولید محتوای دنتارو | تاریخ: یکشنبه 5 بهمن 1404 | تعداد بازدید: 11
درمان ریشه یا همان عصبکشی دندان، یکی از رایجترین و در عین حال ترسناکترین درمانهای دندانپزشکی برای بیماران است. بسیاری از افراد تا زمانی که درد غیرقابل تحملی را تجربه نکنند، از وضعیت پالپ (عصب و رگهای خونی) دندان خود بیخبر هستند. پالپ دندان در مرکز دندان و در کانالهای ریشه قرار دارد و وظیفه تغذیه و حساسیت زایی دندان را بر عهده دارد. زمانی که این بافت زنده به دلیل پوسیدگی عمیق، ضربه یا عفونت آسیب ببیند و التهاب آن غیرقابل برگشت شود، تنها راه نجات دندان، انجام درمان ریشه است. شناخت علائم نیاز به عصبکشی در مراحل اولیه میتواند از گسترش عفونت، از دست دادن دندان و ورود باکتریها به جریان خون جلوگیری کند.بسیاری از بیماران درد دندان را نادیده میگیرند یا با مسکنهای خودسرانه آن را سرکوب میکنند، در حالی که درد زنگ خطری است که بدن برای هشدار دادن تخریب سلامت دهان و دندان به صدا در میآورد. درک تفاوت بین حساسیت معمولی و دردهای نیازمند درمان ریشه، برای هر فردی ضروری است. در این مقاله، ما به بررسی دقیق و جامع تمام نشانههایی میپردازیم که نشان میدهند عصب دندان شما در خطر است. هدف ما آگاهیبخشی است تا بتوانید قبل از تبدیل شدن یک مشکل ساده به یک بحران دردناک و پرهزینه، به متخصص مراجعه کنید و دندان طبیعی خود را حفظ کنید.
یکی از مشخصترین و قطعیترین علائم نیاز به عصبکشی، دردی است که بیمار را در شب از خواب بیدار میکند. درد دندان ناشی از پوسیدگی معمولی یا حساسیت، معمولاً با تحریک (مثل خوردن غذای سرد یا گرم) ایجاد میشود و با برداشتن محرک، به سرعت فروکش میکند. اما درد ناشی از التهاب پالپ (پالپیت) یا مرگ عصب، یک درد خودبهخودی و ضرباندار است که اغلب در شب تشدید میشود. وقتی دراز میکشید، فشار خون در سر و دندانها افزایش مییابد و این فشار در فضای بسته و سخت دندان، باعث فشرده شدن بافتهای ملتهب عصب و درد شدید میشود.اگر متوجه شدید که دردهای دندان شما در زمان استراحت یا خواب شروع میشود و یا شما را از خواب میپراند، این نشانهای است که التهاب عصب دندان به مرحله حاد و غیرقابل برگشت رسیده است. در این مرحله، مسکنهای معمولی اثر کمی دارند و درد ممکن است به صورت ضربان (هماهنگ با تپش قلب) حس شود. این وضعیت اورژانسی است و نیاز به فوری مداخله دندانپزشک دارد. نادیده گرفتن این درد میتواند منجر به نکروز (مرگ) عصب و تبدیل شدن التهاب حاد به عفونت مزمن شود. حفظ سلامت دهان و دندان در این مرحله نیازمند باز کردن حفره دندان و تخلیه فشار از داخل عصب است که تنها با شروع درمان ریشه امکانپذیر است.
همه ما گاهی اوقات هنگام خوردن بستنی یا نوشیدن چای داغ، حساسیت لحظهای در دندانها را تجربه میکنیم. این نوع حساسیت معمولاً کوتاه مدت است و بلافاصله پس از برداشتن محرک از بین میرود. اما یکی از علائم نیاز به عصبکشی، حساسیتی است که پس از خوردن مواد سرد یا گرم ایجاد میشود و مدت طولانی (بیش از ۳۰ ثانیه تا چند دقیقه) باقی میماند. این "درد باقیمانده" (Lingering Pain) نشاندهنده این است که پالپ دندان در حال التهاب است و توانایی خود را برای بهبود از دست داده است.وقتی عصب دندان ملتهب میشود، اعصاب حسی در آن تحریکپذیرتر میشوند و حتی پس از رفتن سرما یا گرما، سیگنالهای درد را به مغز ادامه میدهند. اگر این حساسیت طولانیمدت درمان نشود، عصب به تدریج میمیرد و ممکن است حس خود را کاملاً از دست بدهد (که مرحله خطرناکتری است). همچنین، اگر دندان شما به گرما حساس است و با نوشیدن آب گرم درد میگیرد، این نشانه بسیار بدی است زیرا نشاندهنده التهاب حاد گازی در داخل دندان است. برای حفظ سلامت دهان و دندان، هرگونه حساسیت پایداری که با مسکن یا خمیر دندانهای ضدحساسیت بهبود نمییابد، باید توسط دندانپزشک بررسی شود تا در صورت نیاز، درمان ریشه انجام شود.
یکی از علائم نیاز به عصبکشی که ممکن است بدون درد باشد، تغییر رنگ دندان است. اگر متوجه شدید که یکی از دندانهای شما نسبت به بقیه دندانها تیرهتر شده، به رنگ خاکستری، بنفش یا تیره درآمده است، این نشانه مرگ عصب دندان (نکروز پالپ) است. وقتی عصب و رگهای خونی دندان میمیرند، گلبولهای قرمز خون در کانال ریشه تجمع کرده و تجزیه میشوند. مواد حاصل از تجزیه خون، رنگدانههایی آزاد میکنند که به داخل ساختار دنتین (عاج) نفوذ کرده و آن را از داخل تیره میکنند.این تغییر رنگ میتواند سالها پس از یک ضربه (مثل ضربه توپ یا تصادف) یا پوسیدگی قدیمی که درمان نشده است، رخ دهد. گاهی اوقات بیمار متوجه نمیشود که دندانش ضربه خورده است چون درد فوری نداشته است، اما عروق خونی پاره شدهاند و عصب به مرور زمان میمیرد. وجود دندان مرده در دهان، حتی اگر دردناک نباشد، یک کانون عفونی بالقوه است. باکتریها میتوانند از طریق کانال ریشه به استخوان فک حمله کنند و ایجاد آبسه یا کیست کنند. بنابراین، اگر تغییر رنگ در دندان خود مشاهده کردید، حتماً برای رادیوگرافی به دندانپزشک مراجعه کنید. سلامت دهان و دندان شما نیازمند درمان ریشه برای این دندان است تا از عفونت استخوان جلوگیری شود و سپس با روشهای سفید کردن داخلی یا روکش، رنگ دندان اصلاح گردد.
تورم لثه در اطراف ریشه دندان، یکی از نشانههای بارز پیشرفت عفونت و نیاز فوری به عصبکشی دندان است. وقتی عصب دندان میمیرد و باکتریها از نوک ریشه خارج میشوند، بدن برای مقابله با آنها سیستم ایمنی را فعال میکند که منجر به التهاب و تجمع چرک در استخوان فک میشود. این تجمع چرک میتواند باعث تورم قابل لمس در لثه یا حتی صورت شود. در مراحل اولیه، ممکن است یک جوش کوچک (Fistula) روی لثه در نزدیکی ریشه دندان ظاهر شود که گاهی اوقات چرک از آن خارج میشود.این جوش یا فیستولا، راهی است که بدن برای تخلیه فشار عفونت ایجاد کرده است. ممکن است بیمار درد شدیدی حس نکند زیرا فشار از طریق جوش تخلیه میشود، اما این وضعیت بسیار خطرناک است. عفونت میتواند استخوان فک را تحلیل ببرد و به دندانهای مجاور آسیب برساند. اگر این تورم با تب، درد هنگام گاز زدن یا بوی بد دهان همراه باشد، نشانه آبسه حاد است. در چنین شرایطی، سلامت دهان و دندان در خطر جدی است و ممکن است عفونت به گردن یا فضاهای صورت سرایت کند. درمان ریشه در این شرایط ضروری است تا کانالهای ریشه تمیز شده و دارو ضدعفونیکننده در آنها قرار گیرد تا عفونت از بین برود و استخوان فرصت ترمیم پیدا کند.
دردی که هنگام گاز زدن غذا یا فشار دادن انگشت روی دندان ایجاد میشود، یکی دیگر از علائم نیاز به عصبکشی است. دندانهای سالم هنگام فشار یا گاز زدن دردی ندارند. اما وقتی التهاب یا عفونت به ریشه دندان و رباطهای نگهدارنده آن (PDL) سرایت میکند، فشار دادن روی دندان باعث تحریک این بافتهای ملتهب میشود و درد تیز و مبهمی ایجاد میکند. بیماران معمولاً میگویند که دندانشان احساس "بلندی" میکند یا هنگام بستن فک، آن دندان زودتر از بقیه با دندان مقابل تماس پیدا میکند.این درد فشاری نشاندهنده این است که التهاب از داخل پالپ خارج شده و به استخوان اطراف ریشه حمله کرده است. این وضعیت میتواند ناشی از ترک خوردگی دندان، پوسیدگی عمیق زیر یک پرکردگی قدیمی، یا ضربه باشد. اگر این درد نادیده گرفته شود، عفونت میتواند باعث تحلیل استخوان و لق شدن دندان شود. برای حفظ سلامت دهان و دندان، هر دندانی که هنگام جویدن درد ایجاد میکند باید سریعاً معاینه شود. دندانپزشک با استفاده از رادیوگرافی و تستهای حساسیت (مانند تست ضربه یا تست سرد) میتواند تشخیص دهد که آیا پالپ دندان زنده است یا خیر و در صورت نیاز، درمان ریشه را شروع کند.
گاهی اوقات علائم نیاز به عصبکشی به صورت حسی در دهان یا بوی بد ظاهر میشود. اگر عصب دندان در حال فاساد شدن باشد یا عفونت مزمن در نوک ریشه وجود داشته باشد، بیمار ممکن است طعم بد یا تلخی در دهان خود حس کند. این طعم ناشی از تخلیه چرک از کانال ریشه به فضای دهان است. همچنین، وجود یک دندان مرده یا عفونی در دهان، یکی از دلایل اصلی بوی بد دهان (هالیتوزیس) است که با مسواک زدن و دهانشویه برطرف نمیشود.بسیاری از بیماران سعی میکنند با شستشوی مداوم دهان این بوی بد را پنهان کنند، اما این کار تنها موقتی است. منشا بوی بد، باکتریها و بافتهای فاسد شده در داخل کانال ریشه است که بدون تمیز کردن مکانیکی، از بین نمیروند. اگر متوجه شدید که بوی بدی از ناحیه خاصی از دهان میآید یا طعم بدی در دهان دارید که با مسواک از بین نمیرود، باید دندانهای خود را بررسی کنید. سلامت دهان و دندان شما نیازمند درمان ریشه برای آن دندان است تا منبع عفونت و بوی بد حذف شود. نادیده گرفتن این علامت میتواند باعث شرمندگی در روابط اجتماعی و همچنین پیشرفت عفونت در استخوان فک شود.
لقی دندان یکی از نشانههای پیشرفتهتر نیاز به درمان است. اگر دندانی که قبلاً سالم بوده است، شروع به لق شدن کند، میتواند نشانه تحلیل استخوان اطراف ریشه به دلیل عفونت مزمن باشد. وقتی عفونت از نوک ریشه خارج میشود، استخوان فک را ذوب میکند و رباطهایی که دندان را به استخوان متصل میکنند، ضعیف میشوند. در نتیجه، دندان در حفره خود تکان میخورد. همچنین، لمس کردن لثه در اطراف این دندان ممکن است دردناک باشد.این وضعیت هشداردهنده است زیرا نشان میدهد که ساختار نگهدارنده دندان در حال نابودی است. اگر درمان ریشه به موقع انجام شود، عفونت از بین میرود و استخوان میتواند دوباره رشد کند و دندان دوباره محکم شود. اما اگر درمان به تاخیر بیفتد، ممکن است لقی دندان به حدی برسد که قابل درمان نباشد و دندان نیاز به کشیدن داشته باشد. بنابراین، هرگونه لقی جدید در دندانهای بزرگسال باید جدی گرفته شود. حفظ سلامت دهان و دندان نیازمند اقدام سریع برای جلوگیری از تحلیل استخوان است. دندانپزشک با بررسی رادیوگرافی میتواند میزان تحلیل استخوان را تشخیص دهد و پیشآگهی درمان را مشخص کند.
در پایان، باید تاکید کنیم که شناخت علائم نیاز به عصبکشی و اقدام سریع برای درمان، تنها راه نجات دندانهای پوسیده یا آسیبدیده است. درمان ریشه با وجود شهرت بدی که دارد، یک درمان نجاتبخش است که درد را از بین میبرد و دندان طبیعی شما را در دهان حفظ میکند. کشیدن دندان و جایگزینی آن با ایمپلنت یا پروتز، هم پرهزینهتر است و هم پیچیدهتر. بنابراین، اگر هر یک از علائم ذکر شده در این مقاله را تجربه کردید، از مراجعه به دندانپزشک نترسید و آن را به تعویق بیندازید.سلامت دهان و دندان شما با شناسایی زودهنگام این علائم تضمین میشود. دندانپزشکان متخصص با استفاده از تجهیزات مدرن و بیحسیهای قوی، درمان ریشه را با کمترین درد و ناراحتی انجام میدهند. نادیده گرفتن درد دندان نه تنها مشکل را حل نمیکند، بلکه آن را پیچیدهتر و پرهزینهتر میکند. به بدن خود گوش دهید و به سیگنالهای دردی که میفرستد احترام بگذارید. با درمان به موقع، میتوانید تا آخر عمر از دندانهای طبیعی خود استفاده کنید و لبخندی سالم و زیبا داشته باشید. پیشگیری همیشه بهتر از درمان است، اما اگر درمان لازم شد، هرچه زودتر انجام شود، نتیجه بهتر خواهد بود.